35 ANIVERSARIO DA COMARCA DO BIERZO.
35 ANOS
DA COMARCA DO BIERZO,
Por
Xabier Lago Mestre.
Pola
Lei autonómica de 14 de marzo de 1991 creouse a Comarca do Bierzo, logo hogano
cumpre 35 anos de existencia. Estas décadas pasadas non ten sido doadas.
Recordamos os rexeitos dos presidentes da Deputación de León. O Agustín Turiel
declaraba que se inhibía na posta en macha da Comarca (agosto de 1991), e o seu
sucesor, José Antonio Diez dixo non querer transferir e abogaba incluso pola
supresión del Consello comarcal (agosto de 1999). Tamén tivemos que aturar co
lento proceso de descentralización da Junta de Castela e León. Velaí a
supeditación do funcionamento do Consello Comarcal á sinatura dos convenios de
colaboación coa dita Junta, dos cais xa van tres en vigor.
Os problemas continúan neste ano
2026. Seguimos sen unha sede axeitada que dignifique nosa institución berciana.
Temos unha financiación condicionada, primeiro da Junta e logo da Deputación
provincial. Estas dúas instituciois foráneas ben saben que quen controla os
cartos fixa relaciois xerárquicas coa Comarca. Sabemoss que nin a lexislación
estatal nin a autonómica favorecen o desenvolvemento das comarcas no Estado
español. O que se protexe son as provincias porque son parte da administración
estatal e autonomica.
.jpg)
Non son bos tempos para a
descentralización territorial. Hai novos partidos que pretenden desmantelar o
estado autonómico, partidos de esqueda que pasan xa da comarcalización xeral e
cunha dereita que fracasou na creación daquelas unidades funcionais. Ante esta
mala conxuntura política, O Bierzo está ben protexido. Recordemos que a nosa
Comarca ten un recoñecemento mediante lei orgánica no Estatuto de Autonomía de
Castela e León (art. 46.3). Logo nas Cortes autonómicas non poder suprimir dita
Comarca, nin a Junta de Castela e León pode pasar de apoiar o Consello Comarcal
por obriga legal.
No caso da Deputación provincial fai
a mínima descentralización na Bierzo. Ten unha subsede da Deputación en
Ponferrada, e cedeu parte das pequenas obras das pedanías, o asesoramento a
municipios e o banco de terras. Sen embargo temos que aturar que o seu
Instituto Leonés de Cultura xestione e conceda as subvenciois sobre a lingua
galega. É dicir, dende León dan cartos para fomentar o galego no Bierzo. Leoneses
que non saben galego deciden o futuro do noso idioma. Mellor exemplo de
centralismo cazurro imposible!.
.jpg)
Resulta lóxico que aproveitando este
35 aniversario da Comarca do Bierzo propongamos a reforma da Lei autonómica
correspondente. Así sería xusto recoñecer na Exposición de motivos a referencia
expresa á traxetoria institucional do Bierzo, caso das dúas provincias
históricas, a do Antigo Réxime (1486), a liberal de Vilafranca (1821) e mailos
partidos administrativo e fiscal de Ponferrada (XIX). Este pasado
provincialista non pode ser ignorado á hora de fixar a nova
institucionalización do Bierzo no século XXI xa que se basean en aspiraciois
sociais e singularidades históricas.
Xa no tema do articulado, hai que
fixar un maior respeito á demarcación territorial do Bierzo. Este espacio está
recoñecido polas leis orgánica (2007) e autonómica (1991) e debe de ser protexido
polas outras instituciois, casos da Junta de CyL e Deputación provincial.
Calquera nova ordenación territorial (provincial, turística, xeográfica, etc)
ten de respeitar a presenza previa da Comarca do Bierzo. En relación con este
tema da territorialidade hai unha derivada. Referímonos ao recoñecemento da
circunscrición eleitoral berciana por mor da singularidade territorial,
histórica e legal. Baste recordar que outras comunidades autónomas si admiten
distritos internos, exemplos de Murcia e Asturias.
Pola outra banda, se no Bierzo
está recoñecida a comarcalización será por algo. Logo calquera servicio
comarcalizado, da Junta e da Deputación, deberían por principio estar descentralizados
na nosa Comarca. Os principios de subsidiaridade e da administración máis
próxima ao cidadao deben primar a prol do Consello Comarcal. Isto debe
aplicarse para as competencias coma parques de bombeiros, lumes forestais,
recollida do lixo, reciclaxe, xestión urbanística, recadación de tributos
locais, etc.
Hai outras demandas competenciais
que teñen a súa lóxica dende O Bierzo. Temos o caso da lingua galega. Non se
entende que este tema de singularidade cultural non se xestione polo Consello Comarcal pola falta de
financiamento. Hai que crear un servizo lingüístico comarcal de apoio aos entes
locais (concellos e pedanías). As competencias culturais da Junta e da
Deputación deben ser transferidas para poder fomentar o galego axeitadamente.
Igualmente fai falla recoñecer a capacidade de fixar unha ación exterior, de
fixar convenios culturais con instituciois de Galicia. O fomento do galego non
é unha cuestión illada do Bierzo, necesitamos a cooperación estreita de Galicia
neste tema sobrandeiro.
Neste apartado cultural xa vai
sendo a hora de cavilar na creación dun arquivo e biblioteca rexional do
Bierzo. Somos muitos os bercianos que temos documentación histórica valiosa que
queremos doar a ese arquivo berciano. E o mesmo podemos dicir de libros,
fotografías, xornais, etc. Necesitamos ese arquivo para ter memoria do noso
pasado e que sirva de experiencia coletiva para as xeraciois que veñen. Por
suposto, propoñemos que a súa localización futura sexa en Vilafranca, a capital
cultural do Bierzo.
.jpg)
Outro tema sobrandeiro é acadar a
capacidade de iniciativa lexislativa para a nosa Comarca. Se os concellos teñen
recoñecida esta competencia, o Consello berciano tamén debería ter esa
intervención política ante as Cortes de Castela e León. Hai que permitir esta
iniciativa política ao Bierzo para formular propostas de lei, proxetos,
informes, memorias, etc. Certas singularidades do Bierzo, territoriais,
culturais, lingüísticas, etc precisan deste instrumento de actuación política
para ter visibilidade foránea.
Vimos dunhas eleciois autonómicas
onde o debate territorial e autonomista do Bierzo pasou de longo, salvo para o
bercianismo. Alguis partidos cren que coa concesión da Comarca xa teñen o
traballo feito. Diso nada, hai que desenvolver a Lei da Comarca a nivel
competencial e incluso modificala para dar cabida ao recoñecemento pleno das
singularidades que temos. Ninguén pode entender que nosa simboloxía berciana,
plenamente consolidada estea agochada no texto legal, ou que non se faga case
que nada polo galego a nivel administrativo. Por iso os bercianos non
permitiremos que se consuma paseniño a comarcalización baixo os mínimos que
fixaron os políticos de Valladolid e León.
O Bierzo, marzo de 2026.
posted by Xabier Lago Mestre at 11:22 a. m.
0 Comments:
Publicar un comentario
<< Home