viernes, julio 12, 2019

EL NUEVO MANDATO PEDANEO EN EL BIERZO.


EL NUEVO MANDATO PEDÁNEO.
Por Javier Lago Mestre.
falaceibe@yahoo.es

En mayo de 2019 han tenido lugar varias elecciones locales, comunidades autónomas, ayuntamientos y pedanías. En este artículo queremos hacer referencia a las que menos tratamiento informativo han tenido. Son las celebradas en las pequeñas localidades rurales. Los nuevos pedáneos y las juntas vecinales tiene una importante labor institucional.

                Lo primero, decir que las pedanías bercianas tienen personalidad jurídica y condición de Entidad Local, según la disposición transitoria cuarta, de la restrictiva Ley de racionalización y sostenibilidad de la Administración Local (2013). Sólo la presión política y social consiguieron, durante la tramitación parlamentaria de dicha Ley, impedir la supresión de su carácter de administración pública de las pedanías.


Esperemos que la futura reforma de la legislación local revalorice las funciones de nuestras pedanías. Mientras esto tiene lugar, las pedanías deben reforzarse. Por ejemplo formando federaciones regionales y comarcales capaces de negociar con las administraciones superiores.

Además, en la región de El Bierzo las pedanías deberían reclamar la formación de Consejos de pedanías en los municipios. Estos órganos servirían para sentar juntos a las pedanías de cada municipio con su alcalde. Se trata de planificar todos juntos, valorar las necesidades y aprobar las obras y servicios públicos en las pedanías. De esta forma se evitaría la discrecionalidad actual a la hora de conceder las inversiones desde las alcaldías. Necesitamos más transparencia en la gestión pública.

La Ley de ordenación, servicios y gobierno del territorio de Castilla y León (2013) determina que se “podrán  establecer convenios entre el municipio y cada entidad local menor o, para los anejos, se podrán realizar acuerdos plenarios de compromiso de gasto durante cada legislatura ara promover la aplicación de dichos principios” (disposición final octava). Es de esperar que las pedanías aprovechen esta norma para reclamar un mayor protagonismo ante sus respectivos ayuntamientos.


Los ayuntamientos muchas veces no tratan como es debido a los entes locales menores. Por eso la Ley del régimen local de Castilla y León refuerza la presencia de los pedáneos en los ayuntamientos, “derecho a asistir con voz pero sin voto, a las sesiones del ayuntamiento, siempre que en las mismas haya de debatirse  algún asunto que afecte a la entidad local menor”, e insiste en que “deberá ser citado a la reunión del a corporación como un miembro más de la misma y tendrá acceso a la documentación necesaria” (artículo 62). Así pues, menos complejos de nuestros pedáneos ante la política municipal.

POLA VISIBILIDADE PEDÁNEA.

Nestes novos catro anos de ación política convén que as nosas pedanías fagan un esforzo por acadar maior visibilidade. Botamos en falta unha mellor sinalización das pedanías como tais institucioes. As nosas localidades xorden nos mapas e nas estradas mais teñen un carácter administrativo como entes locais menores ou pedanías. Reforcemos máis este valor institucional nas súas denominacioes, nos sinais, rotulación ou cartelería.


Na internet hai que traballar máis esta visibilidade pedánea. No portal do Consello Comarcal ou nas páxinas web dos concellos municipais as pedanías non deberían faltar. Outro tanto habería de facer co simbolismo pedáneo que reforza tamén o orgullo coletivo da veciñanza. Esta dinámica abrangue a recuperación dos vellos pendoes que presidían as procesioes cívicas e relixiosas. Outro tanto pode acontecer coa fixación das bandeiras e escudos pedáneos onde aínda non os hai. A propia bandeira berciana, coñecida como Cruceira, ben pode servir de soporte para incluir referencias pedáneas específicas. Os catro triángulos que forman a bandeira berciana son espazos para incluír o simbolismo propio das diversas pedanías bercianas. Como bo exemplo disto, temos o caso do escudo da pedanía de Viladepaos.

Rematamos cun chamamento a recuperar as linguas tradicionais do Bierzo, o galego e o leonés, por parte das novas pedanías. Este patrimonio lingüístico merece maior respeito político. Trátase da fala da veciñanza, onde hai dereitos lingüísticos pendentes de recoñecemento. A nosa variada toponimia das localidades ten de ser restaurada con estudos, sinais e mapas. O idioma galego non posúe aínda presenza na documentación administrativa e na cartelería de xeito bilingüe. O vello dereito consuetudinario local non se entende sen a lingua tradicional no cal se desenvolve. Non podemos ignorar este outro patrimonio lingüístico por máis tempo.


O Bierzo, xullo de 2019.
www.facebook.com/javierlagomestre
www.instagram.com/bierzoxa6

http://sites.google.com/site/obierzoxa http://www.facebook.com/xabierlagomestre www.twitter.com/obierzoxa http://www.blogoteca.com/obierzoxa http://obierzoceibe.wordpress.com http://www.ciberirmandade.org/falaceive www.ponferrada.org www.partidodelbierzo.es

martes, junio 25, 2019

FESTAS DE XUÑO DA REXIÓN DO BIERZO.


AS FESTAS DO MES DE XUÑO NA REXIÓN DO BIERZO,
por Coletivo cultural Fala Ceibe do Bierzo.
falaceibe@yahoo.es

 FESTAS CIVÍS.

                A primeira fin de semana destacamos dous actos festivos sen igual. O primero é Toural en Tren, con numerosos actos relacionados co ferrocarril. Dende viaxe en tren a Brañuelas, mercado ferroviario, feira de alfarería e xantares populares. Tamén hai que salientar a feira agroturística de Carracedelo, nas mesmas datas, onde se expoñen todo ltipo de produtos agrarios da nosa rexión.  A feira do Viño de Cacabelos (20 e 21 de xuño de 2015) onde se esgotan os nosos caldos.

                En Santo Tomás de Las Ollas, pedanía do municipio de Ponferrada, festexan Nosa Sra. do Rosario (4 ao 6 de xuño de 2016). En Finolledo celebran festas do 1 ao 5 de xuño de 2016. Peñadrada celebra S. Pelaio (26 de xuño). Festas en Finolledo (3 ao 5 de xuño de 2016). 


O SANTO DE BEMBIBRE CADA SETE ANOS.

                No ano 2015 o Santo de Bembibre sae do seu santuario o sábado 20 de xuño e  volta para el o 28 de mesmo mes. Seguimos no relato histórico as explicaciois de Manuel Olano Pastor. No ano 1628 ten lugar o milagre que trae a chuvia tan necesaria a Bembibre e maila contorna. Consecuencia disto, o concello da vila fai voto de sacar o seu Ecce Homo de xeito periodico en recordo do milagro. A saída do chamado Santo vai acompañada dos pobos do arciprestádego do Boeza. Despois da baixada dende o seu santuario é recollido na igrexa de San Pedro, polo cal debe satisfacer o chamado pago do canon. Trala estadía de sete días na dita  parroquia volve para o seu santuario para estar pechado durante sete anos. Antigamente o Santo saía varias veces ao ano para pedir pola chuvia, pero foi a resistencia a pagar a súa saída, por parte de Castropodame no ano 1902, o que regularizou a baixada de xeito anual.  

 FESTAS DE SAN ANTONIO.

                Celébrase feira de San Antonio (13  de xuño) en Vilafranca do Bierzo. Esta populosa feira ten lugar na contorna do parque da Alameda con numerosos postos de artesanía, froitas, roupa, apeiros de labranza, alimentos como doces, fogazas de pan, empanadas, etc. onde tampouco faltan as pulpeiras que se chean á hora do xantar.

                Temos numerosas festividades en honra de San Antonio de Padua como patrón de Lillo do Bierzo (13 xuño), Quintela e  Oencia, Encinedo, Hervededo no concello de Camponaraia, Albares de la Ribera na conca do Boeza, Almagarinos, Parandois na contorna de Toural dos Vaos, o barrio de San Antonio de Ponferrada, Santa Leocadia na conca do Sil, Pombriego na bisbarra da Cabreira, Borrenes-Borrés, Boeza en Folgoso da Ribera, Almagariños en Igueña,  Cuevas del Sil, Fresnedelo no val de Fornela, Lillo de El Bierzo (10 ao 14 de xuño de 2016), Pereda de Ancares, Campelo, Saceda da Cabreira, Porqueros de la Cepeda, etc.
               
                Traemos eiquí o curioso caso das festas de San Antonio de Padua en Ponferrada. Durante anos tiveron as súas festas na parte alta da cidade, no barrio do mesmo nome. A igrexa na súa orixe foi ermida da Vera Cruz no chamado Campo da Cruz. Esta ermida tivo a súa confradía da Vera Cruz que organizaba as procesiois correspondentes e mantiña a fábrica da ermida. Segundo o historiador José Diego Rodríguez Cubero (La ermita de la Vera Cruz... revista Bierzo, 2014), houbo outra ermida na mezma zona, dedicada a Santa Marta. Por último dicir que descoñecemos cando foi o cambio de denominación pola igrexa de S. Antonio porque a confradía deste santo estaba na igrexa da Encina, intramuros da vila de Ponferrada.



FESTAS DE SAN XOÁN.

                Ruiterán celebra S. Xoán (24 xuño). A localidade de Horta ten dedicada a súa igrexa a San Xoán e celebra as súas festas.  Outras celebracios son en Toreno, Bouzas, Berlanga do Bierzo, San Esteban de Valdueza, Cariseda no val de Fornela, Paradaseca, a vila de Toreno, A Portela de Valcarce, Vilalibre da xurisdición, Voces, Carracedo do Mosteiro (24 ao 26 de xuño de 20016), Yeres no val do Cabreira, Mataotero en Palacios del Sil, Castrillo de Cabrera, Folgoso de la Ribera, Tremor de Arriba, Colinas del Campo de Martín Moro, barrio de Mataotero en Palacios del Sil, Otero de Naraguantes, Arborbuena, Prado da Somoza, etc.

                As fogueiras de San Xoán teñen lugar en moitas localidades da nosa rexión do Bierzo. Salientamos a de San Xoán da Mata que aproveita esta festividade para elaborar unha grande fogueira que presume de ser a máis grande de Europa. A Noite Máxica de Valboa celébrase cunha fogueira arroadeada por unha mesa para a cea de moitos viciños. Todos e todas cumpren coa tradición de dar sete voltas á fogueira. Ademais de botar un obxeto ao lume purificador mentres se pide un bo desexo. Outras fogueiras en Toural dos Vaos, Turienzo Casteñero, Bembibre, ou mailos barrios ponferradinos da zona Vella, Xudeos e Flores del Sil.
               
                Fogueiras tamén as hai nas bisbarras de Valdeorras, no Barco, e mailo Courel, Quiroga e Soldón.

FESTAS DE SAN PEDRO.

                Este santo é patrón das localidades de San Pedro de Paradela (29 de xuño), Otero de Naraguantes en Fabeiro, Lumeiras, Faro, a vila de Corullón,  Carucedo, S. Pedro de Devesas, barrio de Torenillo, S. Pedro Mallo, Berlanga do Bierzo, Montes de Valdueza en lembranza do seu mosteiro de S. Pedro de Montes, S. Pedro de Troes (1 ao 2 de xullo de 2016), Corullón (29 ao 2 de xullo de 2016), Clemente de Valdueza, Pradela no val de Valcarce, Vilamartín da Abadía, Orellán, etc. En Ponferrada tamén se intenta recuperar estas festas arredor na igrexa de S. Pedro. 



OUTRAS FESTAS NAS LOCALIDADES DO BIERZO.

                En S. Miguel de Arganza teñen a festa de S. Bernabé (11 de xuño). Valtuille de Abaixo celebra o San Pelaio (26 de xuño) con Vilar de Corrais, Valdeprado en Palacios del Sil, Santalavilla e Sotillo da Cabreira, e na ermida do barrio de Peñadrada en pedanía de Vilamartín del Sil, Salientes en Palacios del Sil, Vilarrubín no val do Selmo . A romaría da Virxe de Arnado (21 de xuño) xorde en 1976 despois de aparecer a Virxe no agro de Chadeira. A romaría da Virxe da Aquiana (7 e 8 de xuño) se realiza na ermida no alto do cumio. Noutrora os viciños de Montes, Vilanova de Valdueza e San Adrián facían esta romaría de xeito conxunto. Magaz de Enriba celebra festas de S. Marcial (30 de xuño). Otero de Naraguantes ten festas patronais para o 24 e 26 de xuño de 2016. En Finolledo celebran a Octava do Corpus (28 3 29 de xuño de 2019).

                No 24 de xullo do 2018 ten lugar o chamado Desafío de Orellán. Eiquí vanse xuntar pendoes do Bierzo e León para ir até o miradoiro de Orellán onde haberá un xantar comunal.

 FESTAS NA BISBARRA DE VALDEORRAS.

                A primeira festa patronal en celebrarse é en Casaio, no concello de Carballeda de Valdeorras. Trátase do Corpus (5 ao 7 de xuño) que organiza a xunta veciñal da localidade. O mesmo acontece na localidade de Viloira xunta á vila do Barco de Valdeorras. Corpus que celebran con alfombras florais en A Rúa e Petín. En Fontei celebran S. Antonio (14 de xuño), no municipio da Ráu. Viladequinta ten festas de San Pedro para o 29 de xuño.

                No concello de Rubiá teñen lugar as festas de San Cristobal (10 de xuño) en O Porto, O Real e Quereño, aínda que poden desprazar para os meses de verán para que acudan os emigrantes retornados. Éntoma celebra o seu San Xoán Bautista para o 24 de xuño. A localidade de O Trigal, no concello da Carballeda, ten a peculiar festa de S. Caralampio (15 de xuño) onde non falta o xantar popular.   En Lardeira ten lugar o 15 de xuño a romaría da Santísima Trinidade, coñecida popularmente coma O Pai Eterno, que amosa unha escultura con tres cabezas.

                Na bisbarra viciña do Courel ten lugar a festa do cocho de San Antoño de Padua (13 de xuño) en Meiraos. Eiquí cantan "San Antoño é un Santo, e irmau do meu marido, cando o meu gando falta, S. Antoño vai comigo". En Miraz celebran S. Pedro e S. Paulo (29 e 30 de xuño).



FESTAS NA CABREIRA.

                Na bisbarra da Cabreira temos Saceda coas súas festas de S. Antonio (4 de xuño de 2016). A localidade de Iruela aproveita as festas da Oitava do Corpus (2016) para inaugurar o seu novo pendón ou pundón a cargo da súa xunta veciñal, "as campás e o pendón do pobo son". Corporais celebra S. Xoán para os días 24 e 25 de xullo (2016). E Soutelo da Cabreira festexa S Pelaio (24 ao 26 de xuño 2016).

FESTAS EN PORTUGAL.

                En Pinhel ten lugar a festa medieval (3 ao 5 de xuño de 2016) no que ten lugar un cortexo co asalto ao seu castelo, amais da cea medieval. 

O BIERZO, xuño de 2019.

www.facebook.com/javierlagomestre
www.instagram.com/bierzoxa
http://sites.google.com/site/obierzoxa http://www.facebook.com/xabierlagomestre www.twitter.com/obierzoxa http://www.blogoteca.com/obierzoxa http://obierzoceibe.wordpress.com http://www.ciberirmandade.org/falaceive www.ponferrada.org www.partidodelbierzo.es

lunes, junio 17, 2019

A CUESTIÓN BERCIANA, POR DANIEL BERNARDO VIVERO


A cuestión berciana
POR DANIEL BERNARDO VIVERO

O Bierzo é un dos suxeitos políticos máis característicos e curiosos do Estado Español, máis que Catalunya e moito máis ca Galiza. A súa identidade, meramente provinciana, fai das súas reivindicacións algo que poucas veces se viu na Historia Política de España. A pesar de que as bercianas están inmersas nunha autonomía que a moitos non representa, non hai apenas mostras desa dominación cultural que Castela fai con tanta facilidade. No Bierzo a xente fala a súa lingua sen prexuízos e sen protestaren por non se entender entre eles, porque se entenden.

A INXERENCIA GALEGA

Pola contra, hai un elemento que si preocupa aos bercianos e lles causa un profundo rexeitamento ante o que chamaremos “a cuestión berciana”. Ese elemento non é máis que o dominio que os galegos que inmigramos, tratamos de impoñerlles aos seus habitantes. Por desgraza, aqueles galegos que vivimos no Bierzo somos –practicamente- os únicos que loitamos duro pola lingua galega. Esta é a anomalía política máis importante no Bierzo, que non conta apenas cun respaldo social ou político (tan só o PRB se preocupa desta cuestión e a súa representación non vai máis aló duns poucos concelleiros en Ponferrada).

Como diciamos ao principio, a cuestión berciana é meramente provincialista e, nalgúns casos, con aproximacións autonomistas. A presenza de iniciativas provenientes de partidos coma o BNG cabrea a unha boa parte da poboación, non queren relacionarse co nacionalismo galego de ningunha forma. Esta reflexión é cíclica, non queren achegarse ao nacionalismo porque son rexionalistas e buscan a identidade propia, non a galega.



NIN GALIZA, NIN CASTELA, QUE(N) SOMOS?

Cando a un berciano se lle pregunta de onde é responde que é berciano. Non imos atopar neles –case nunca- a identidade galega ou a castelá, tampouco a leonesa. A pesar de que o movemento bercianista. Aproximadamente un 30% dos bercianos falan galego, si, pero só un 0,7% quere pertencer a Galiza segundo varias enquisas. A cuestión berciana do idioma vai máis alá do nacionalismo galego e do propio rexionalismo berciano.

O primeiro problema está na particular obsesión de moitos centros educativos en desprestixiar ao galego. Desde Vilafranca ata Ponferrada son moitos os mestres e profesores aos que non lles gusta que se imparta a súa lingua. Son profesionais chegados desde outras partes de Castela e León que non entenden a cuestión berciana e, polo tanto, impoñen a súa identidade lingüística aos alumnos do Bierzo. “Con el gallego hay que traducirlo todo...”, “Y esto en Castilla... ¿de qué te sirve?”... son só algunhas das falacias máis populares entre algúns dos docentes que traballan nos nosos centros.

O segundo problema que ten o galego no Bierzo é a outra parte, o totalitarismo imposto polos docentes que chegan desde o outro lado do Porto do Cebreiro, aqueles que buscan que o galego sobreviva cunha actitude desesperada. Fan ben, evidentemente, ao intentar salvar á lingua dunha diglosia que a afoga, pero a actitude que demostran non é para nada beneficiosa. Esta actitude case imperialista fai que moitas persoas que non falan galego de forma natural se sintan ameazas, aínda que esta percepción estea equivocada é a que moitos profesores de Galiza dan aquí.



Polo tanto, para rematar, debemos ter en conta unha serie de cousas sobre o Bierzo se queremos entender cara onde camiña a rexión e a lingua:

1.      A lingua galega pode ser salvada mediante políticas moderadas e de inmersión lingüística periódica, sen enfados nin inxerencias políticas do Parlamento galego, sen xurisdición na Comarca. O Bierzo ve a estas iniciativas como algo que pretende conquistalos.

2.      Valentía do Consello Comarcal do Bierzo ante a diglosia que afoga á lingua do 30% da poboación. A Xunta de Castela e León está a violar o artigo número 5 do seu Estatuto de Autonomía de maneira sistemática desde o ano 2015 (apoio de Ciudadanos no Goberno Rexional). Se o Consello Comarcal o denuncia ante os tribunais podería mesmo suspenderse a autonomía de Castela (aínda que a nosa cuestión non é tan popular como a catalana).

3.      Maior propaganda. A organización de iniciativas en prol da cultura no idioma galego provocará unha maior aceptación da lingua entre os habitantes do Bierzo (sobre todo na súa parte Oriental, onde a porcentaxe de galegofalantes é mínima).

En conclusión, máis políticas desde o Bierzo, nin desde Galiza nin desde Castela.


O Bierzo, xuño de 2019


lunes, junio 03, 2019

EL BIERZO EXTERIOR REPOBLADOR


EL BIERZO EXTERIOR.
por Javier Lago Mestre.
Colectivo cultural Fala Ceibe do Bierzo.
falaceibe@yahoo.es

En los mapas de Castilla y León encontramos topónimos muy bercianos en las provincias de León y Zamora. Así en León localizamos los pueblos de S. Pedro de Bercianos y Bercianos del Páramo, cerca de Santa María del Páramo. Una segunda zona con topónimos bercianos está cerca de Sahagún, se trata de Bercianos del Real Camino.

La provincia de Zamora presenta otras dos zonas, al norte y sur de la sierra de La Culebra. Son Bercianos de Vidriales, Bercianos de Valverde y Bercianos de Aliste. Topónimos menores surgen en Mairé de Castroponce con Bercianos y Bercianicos, en el camino NW por el puente La Vizana.


                Los mencionados topónimos bercianos tienen un claro origen medieval. Un documento del año 850 recoge el texto “quando populus Bergido cum illorum comité Gaton exierunt pro Astorga populare”. Se trata de una clara referencia repobladora con gentes de El Bierzo, comandados por el conde Gatón en la comarca de Astorga. También en la zona zamorana aparece el topónimo Sarracín de Aliste, quizás relacionado con la familia del conde Sarraceno en El Bierzo (890).

                Junto a los referidos topónimos bercianos encontramos otros como: Galleguillos de Campos, Villagallegos y Castellanos en la provincia de León;  Gallegos del Rio y Gallegos del Campo en Zamora. Esto deja claro que los repobladores bercianos tenían una fuerte conciencia colectiva territorial en la Edad Media, como la que poseían los gallegos o los castellanos. Hasta tal punto que nuestros antepasados se sentían más bercianos que leoneses.


                Por otra parte, queremos hacer mención a los caminos exteriores de nuestra región que hacen referencia a El Bierzo. Comenzamos por el camino gallego o berciano que va desde Foncebadón, Pedredo, Val de San Lorenzo, Palacios para bajar a La Bañeza, muy utilizada por los segadores temporales.

                Referencias medievales a caminos o carreras bercianos encontramos en Turienzo de los Caballeros (años 923 y 1286), Santa Marina (1671 y 1685), Val de San Román (1286), Val de San Lorenzo, S. Martín de Agostedo (1763) y Andiruela. Comarca de asentamiento de los arrieros maragatos.

                Desde La Valduerna se utilizaba el camino montañoso para Molinaferrera y Pobladura que se utilizaba por los rebaños merinos que pastaban en la sierra del Teleno. Este camino se denominaba berciano y continuaba para Bouzas y La Valdueza.           También se menciona el topónimo Carra Bierzo en Jiménez de Jamúz.  Y en el centro de comunicaciones de Benavente existe todavía la cañada berciana.



                Las referencias bercianas también tuvieron presencia en el exterior por razón de los famosos lienzos blancos hechos en Bembibre y la merindad de Cornatelo que se distribuía en las comarcas vecinas de La Maragatería o La Valduerna. En Zamora todavía se denominaba como Berciano el ganado vacuno originario en nuestra región y que se vendía en las ferias de León (Astorga, La Bañeza o León) y Castilla (Medina de Rioseco, Villalón o Medina del Campo). 

O Bierzo. xuño de 2019
www.facebook.com/javierlagomestre
www.instagram.com/bierzoxa

http://sites.google.com/site/obierzoxa http://www.facebook.com/xabierlagomestre www.twitter.com/obierzoxa http://www.blogoteca.com/obierzoxa http://obierzoceibe.wordpress.com http://www.ciberirmandade.org/falaceive www.ponferrada.org www.partidodelbierzo.es

lunes, mayo 13, 2019

FESTAS DO MES DE MAIO NA REXIÓN DO BIERZO


FESTAS TRADICIONAIS DO MES DE MAIO NA REXIÓN DO BIERZO,
polo coletivo cultural Fala Ceibe do Bierzo.
falaceibe@yahoo.es

En maio xa estamos de cheo na prmavera. Visítannos os vencellos e golondrinas cos seus xogos voadores. As pombas procuran sen descanso parellas para procrear. Os viciños teñen gañas de festa despois de deixar atrás a friaxe da invernía e mailas restriciois da cuaresma e semana santa.
               
                No mes de maio do ano 2016 temos que as principais datas festivas se relacionan coa Coresma. Así acontece que a Ascensión coincide con 40 días despois da Pascoa de Resurreción. Pola súa banda o Pentecostés acontece 50 días após da Resurreción e mailo Corpus Christi aos 60 días, xoves seguinte ao noveno domingo despois da primeira lúa chea de primavera. A Santísima Trinidade coincide co domingo posterior a Pentecostés. 


               
OS MAIOS DE VILAFRANCA DO BIERZO E VALDEORRAS.

                Os maios de Vilafranca son do máis festivaleiras e populares. Son varios días de festa, música e baile. O 1º de maio é a festa grande que se inicia co corte das cañaveiras que formarán as ramaxes para vestir os grupos de maios polos diversos barrios. Cada grupo sae danzando e cantando para percorrer as rúas até chegar á praza Maior. Eiquí centos de visitantes acompañan os maios e se adornan con motivos vexetais no pelo ou na roupa. Todas as cámaras fotográficas recollen xestos, bailes e cantos en fotos e videos que suben de inmediato na internet para viaxar polo mundo dixital.

                Non podemos pasar por alto os maios da bisbarra irmá de Valdeorras. Na vila do Barco teñen lugar uns peculiares maios. Trátase de maios enxebres e outros artísticos que elaboran os diversos colexios locais. Acompañan os viciños aos maios e entoan coplas e regueifas críticas e satíricas contra os poderes establecidos. Tamén hai mercadiño de produtos tradicionais e gastronómicos. Cóntannos que a recuperación dos maios barquenses foi a fines da década dos setenta do século pasado. Oxalá algún ano vindeiro haxa un irmanamento entre os dous maios de Vilafranca e do Barco. 

                En Matachana celebran a Cruz de Maio e recollen leña do monte comunal, para logo facer unha fogueira. En Turienzo Castañero elaboran un moneco de trapos que levan á praza do Crisjto donde é colocado. Los de Bouzas fan dous monecos de palla (home e muller) que colocan no alto dun tronco (2018). 
 
AS FEIRAS DE SAN MARCOS DE CACABELOS.

                Parece mentina que as vellas feiras gandeiras de San Marcos de Cacabelos continúen con grande éxito. Agora non hai xa gando pero si centos de casetas para a venda de roupa, comida, ferramentas, bisutería, e polbo para os xantares. Centos de bercianos e galegos chegan de todas partes para pasearse pola estrada principal da vila, a antiga nacional VI, dende a cooperativa vinícola até o santuaria das Angustias. Os vendedores quéixanse de que moitos visitantes só pasean sen mercar. Pero, dende logo, nese 1º de maio sempre hai miles de visitantes en Cacabelos.

                 Na Cabreira salientamos a romaría de Santa Elena (3 de maio de 2015), na Lomba, pois xa recuperaron a ermida queimada hai algúns anos. A ela acoden viciños de toda A Cabreira para pedirlle ás anta. Na Cabreira tamén ten festa en Forna, en honra da Virxe dos Remedios (15 de maio de 2015). O lugar Palacios del Sil celebra Nosa Sra. de Fátima (15 de maio de 2016).

                En maio tamén aproveitan os barrios de Ponferrada a competir polas mellores festas.  Catroventos principia as súas na primeira fin de semana. A seguinte semana é para Flores do Sil en honra do Xesús Divino Corazón. O dito popular nos di que "se hai bo tempo en Catroventos, haberá malo para Flores do Sil". Un exemplo da pugna vecinal. Por sorte, neste 2015 houbo bo tempo para ámbalas dúas festas. 


 
A PROCESIÓN DOS AMORTEXADOS.

                En Quintana de Fuseros ten lugar a coñecida coma procesión dos amortaxados  (3 de maio). O seu cortexo está formado por feligreses que visten as que serán as súas mortaxas. Os devotos aproveitan a ocasión para facer rogos de mellora da saúde. Os ofrecementos consisten tamén en pagamentos á igrexa.  A romaría vai dende a igrexa parroquial até a ermida da Santa Cruz ou da Cruz dos milagres. Crese que a orixe desta tradición vén do século XVII.

SAN ISIDRO LABRADOR.

No Bierzo central ten gran predicamento San Isidro Labrador (15 de maio) como patrón dos labregos (vinícolas, frotícolas, hortícolas...). Salientamos as festas de Cacabelos no barrio do mesmo nome. Outras son as de Toural dos Vaos coa súa procesión do santo. Posada do Bierzo, localidade de repoboación franquista, tamén conta con esta festa, ao igual que Cubillos del  Sil.  Por esta festa de S. Isidro labrador se canta "S. Isidro labrador, tú que tes o poder, quita o candado ás nubes, para que comece a chover". 

                Festa de San Bernardino en Castropodame (8-10 de maio de 2015). Tamén hai esta festa en Porcarizas (20 maio) e Yebra no val do Cabreira. Deixamos un refrán deste santo: "Polo S. Bernardino (20 maio) quen cavó cavó" (remata o tempo das cavas agrarias). En Almázcara celebran a Santa Cruz (3 de maio), ao igual que en S. Pedro Castañero. Na pequena localidade da Válgoma ten lugar a Ascensión (7 ao 8 maio de 2016) que coincide no xoves da sexta semana despois da Semana Santa. San Fernando festexase en Prado de Paradiña para o 30 de maio . En Prado da Somoza celebran S. Feliz, do 29 ao 31 de maio, coa compaña das gaitas locais e do pulpeiro.
                A procesión da Virxe da Estrela ten lugar en San Xoán de Palozas (23 e 24 de maio de 2015), aos 50 días da Pascoa de Resurreción. Mentres que en S. Pedro de Troes ten a súa romaría da Virxe da Estrela para o 31 de maio de 2015 onde acuden moitos bercianos, cabreireses e valdeorreses. Dende a ermida hai vistas sen igual do val do río Cabreira. Para o 20 de xuño (lunes de Pentecostés, 2017) se celebra a romaría da Virxe da Guiana, dende S. Pedro de Montes.

                Peculiar resulta a 4ª marcha rocieira do barrio de Torenillo do concello de Toreno. O día 30 de maio de 2015 hai marcha entre Toreno e Cubelos do Sil, pasando por Valdelaloba, Pradilla e Finolledo. Na súa organización participan diversas xuntas veciñais e a comunidade andaluza do Bierzo.



FESTAS DO CORPUS CHRISTI.

                Salientamos as festas en Fabeiro (27 ao 29 de maio de 2016). Tamén en festas son: Oteiro do Toural dos Vaos (28 de maio de 2016), xunta Parandois. Alfombras florais fan en Vilafranca, Ponferrada ou Devesas, xunta a igrexa parroquial de S. Pedro. Vilamartín del Sil, Val de Finolledo na Veiga de Espiñareda, Espina de Tremor en municipio de Igueña, San Clemente de Valdueza e Valdecañada no concello de Ponferrada, Riego de Ambrós en el Camino de Santiago, Valdecañada, Puente Domingo Flórez, SVilarbón en val de Ancares, Arlanza, Santibáñez del Toral, Cueto-Coto, etc.

                A 8ª do Corpus coincide co segundo domingo posterior. Ten lugar en Ozuela, Santa Cruz del Sil, Calamocos (10 ao 13 de xuño de 2016) e Finolledo. En Columbrianos (4 e 5 de xuño) destaca a procesión de pendois dende hai dous anos. Iruela da Cabreira aproveitou a súa Oitava do Corpus de 2016 para presentar o seu novo pendón ou pundón, na fala local.

FESTAS PATRONAIS DA VILA DE CONGOSTO.

                O dia 17 de maio de 2015 os viciños de Congosto baixan a Virxe dende o santuario da Pena de Congosto para a vila. Eiquí permanece até o sábado 30 de maio en que os viciños suben a dita Virxe para o seu santuario. Hogano aproveitouse a festa para presentar un libro sobre a historia da Pena de Congosto. Agardemos que sexa de interese para moitos.



OUTRAS FESTAS EN VALDEORRAS.

                Na bisbarra viciña temos a romaría de San Xil (1 de maio) en Casaio, na municipio da Carballeda, onde domina a paisaxe das louseiras negras. Mentres que no Barco de Valdeorras temos as outras festas de Santa Rita (22 de maio) que tivo a súa orixe no barrio da estación. Hogano a santa trouxo sorte aos seus feligreses pois conseguiu o ascenso da equipa de futbol O Barco a terceira división galega, onde xogan varios bercianos.

                Como nova festa temos a Feira de 1812 en Petín, xunto á vila da Rúa. Esta festa de recreación histórica lembra a ocupación francesa e a resistencia galega. No 2015 coincide coas datas de 30 e 31 de maio. Ademais, para o 16 e 17 de maio será a festa do cordeiro en Larouco. Tamén para estas últimas datas ten lugar a Ascensión en Rubiá. A Rúa festexa a Virxe de Fátima.

                Non podemos pasar por alto a peculiar romaría de Lardeira, no concello de Carballeda de Valdeorras. No 2015 celebrouse esta romaría en honra do Pai Eterno polo 31 de maio e no 2016 coincide co domingo 22 (Santísima Trinidade). A imaxe é moi especial porque dun mesmo tronco saen tres cabezas. Os devotos queren pasar por debaixo do Pai Eterno para pedir os seus favores. Esta aldea de 28 viciños, a 1246 metros de altitude, a máis alta de Galiza, acoden devotos de Valdeorras, O Bierzo e A Cabreira. Esta romaría compite en asistencia coa festa patronal de Santo Tirso o 28 de xaneiro.



FESTAS SALIENTABLES FÓRA DO BIERZO.

                En Brañuelas festexan S. Miguel para o 8 de maio con procesión que vai para a Era da Cruz con misa, polo serán hai xogo de bolos cepedanos. O Corpus se celebra en Ucedo (Villagatón).
               
                Na Cabreira ten lugar Santa Elena, en Lomba, para o 6 e 7 de maio de 2017. 

                Aproveitamos esta ocasión para salientar festas curiosas de fóra da nosa rexión. As festas dos Corpus Christi de Béjar (29 de maio de 2016), en Salamanca, amosa os chamados "Hombres de musgo". Estes personaxes históricos, vestidos con traxe de musgo vexetal, lembran o seu asalto á fortaleza bexarana posuída polos mouros. Até a data de hoxe non se puido demostrar a realidade histórica deste mito popular.

                En Castrotierra, na bisbarra da Valduerna, celebran as Pascoas de S. Miguel y Pentecostés (14 de maio de 2016), coa suba de pendoes das localidades da terra.  A rogativa da Virxe de Castrotierra desenvólvese coa saída do santuario (1 de maio de 2017) para Astorga, e volta desta cidade dúas semanas depois coa compaña dos pendois da comarca.

                Non queremos pasar por alto as festas no norte de Portugal. En Melgaço en honra de Nossa Senhora da Ascensao e Senhora da Orada (40 días depois de Pascoa), en Viana do Castelo teñen a festa da Sta. Cruz (tamén 40 días depois de Pascoa) e en Matosinhos festa do Senhor de Matosinhos (51 após da Pascoa).

O BIERZO, MAIO DE 2019
www.twitter.com/obierzoxa



http://sites.google.com/site/obierzoxa http://www.facebook.com/xabierlagomestre www.twitter.com/obierzoxa http://www.blogoteca.com/obierzoxa http://obierzoceibe.wordpress.com http://www.ciberirmandade.org/falaceive www.ponferrada.org www.partidodelbierzo.es

viernes, mayo 03, 2019

AS DEMANDAS LINGÜÍSTICAS ANTE AS ELECIOIS DO 26 DE MAIO


AS DEMANDAS LINGÜÍSTICAS ANTE OS PARTIDOS POLÍTICOS.
polo coletivo cultural Fala Ceibe do Bierzo.
falaceibe@yahoo.es

Ante as vindeiras eleciois, autonómicas e locais, do 26 de maio, desde O Bierzo queremos presentar as nosas demandas lingüísticas aos partidos políticos. Hai que ter en conta a existencia de galegofalantes na Seabra zamorana e O Bierzo ocidental e, polo tanto, da nosa problemática cultural nos programas electorais.

                O primeiro é esixir un maior cumprimento do establecido na Carta Europea das linguas rexionais e minoritarias no que se refire á minoría galegofalante do Bierzo. Outro tanto hai que dicir do fixado no Estatuto de Autonomía de Castela e León, “gozará de respeito e proteción a lingua galega nos lugares en que habitualmente se utilice” (art. 5.3). Este mandato estatutario debe ser cumprido na súa integridade xa que agora non se executa polas administraciois locais.


                No tema do ensino, o galego ten que ser de oferta obrigatoria por parte de tódolos centros educativos do Bierzo ocidental. Isto hoxe non se cumpre, o que empece o ensino galego nalgúns centros escolares. Ademais o galego ten que estar presente en tódolos niveis educativos para que o alunado poida exercer a súa demanda voluntaria con liberdade.

                Nas Cortes de Castela e León hai que aprobar a Lei de linguas rexionais para que teñan máis proteción xurídica o leonés, o galego e o euscaro de Burgos. Neste senso o galego debería ter capacidad de iniciativa nas Cortes autonómicas e na oficina do Procurador do Común.

Tampouco se pode pasar por alto que o galego do Bierzo debe ser recoñecido co estatuto de oficialidade, mediante a expresa reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León. Só deste xeito se poderá evitar a nosa discriminación lingüística atual con relación á Comunidade Autónoma de Galicia.  


                Na vindeira lexislatura a Junta de Castela e León ten que negociar un protocolo de colaboración para o uso administrativo do galego polos entes locais, coa Xunta de Galicia e o Consello Comarcal do Bierzo. Ademais, non se pode permitir por máis tempo que o chamado Instituto Castellano y Leónes de la Lengua discrimine as outras linguas minorizadas nas súas actividades de promoción.

                O Consello Comarcal do Bierzo precisa dun maior protagonismo no fomento do galego, como determina a súa lei de modificación de 2010. Nesta dinámica será clave a creación dun Servizo lingüístico que promocione o galego nos entes locais, Consello comarcal, concellos e pedanías. Porque a escasez de recursos personais, materiais e económicos esixe a cooperación institucional en materia lingüística.


                Os concellos e as pedanías rurais teñen que facer máis pola recuperación da súa lingua  galega. Así pode acontecer coa restitución da toponimia tradicional. Outro tanto pode suceder coa aplicación do criterio informativo bilingüe que permite o galego na documentación, os letreiros, os sinais, etc. O galego non debería faltar nas bibliotecas, actividades culturais, festas locais, museos etnográficos e demais. No dereito consuetudinario local sempre estivo presente o galego oral dos seus veciños.


Os partidos políticos deberían rachar coas dinámicas históricas antigalegas. Os galegofalantes do Bierzo merecemos outro tratamento a prol da nosa liberdade de expresión.

O Bierzo, maio de 2019
www.instagram.com/bierzoxa
www.twitter.com/obierzoxa


http://sites.google.com/site/obierzoxa http://www.facebook.com/xabierlagomestre www.twitter.com/obierzoxa http://www.blogoteca.com/obierzoxa http://obierzoceibe.wordpress.com http://www.ciberirmandade.org/falaceive www.ponferrada.org www.partidodelbierzo.es

lunes, abril 22, 2019

LA CAMPAÑA DIGITAL EN EL BIERZO.


LA CAMPAÑA DIGITAL.
por Javier Lago Mestre.
Colectivo cultural Fala Ceibe do Bierzo
falaceibe@yahoo.es

Las próximas elecciones europeas, estatales, autonómicas y locales supondrán un gran esfuerzo de propaganda política. En el caso de El Bierzo hay que añadir las elecciones al Consejo Comarcal y las diversas pedanías que también deberían tener su protagonismo informativo.

                La propaganda electoral volverá a estar presente en los medios de comunicación tradicionales (radio, tv, prensa…), mediante noticias y cuñas publicitarias.  A esto se añadirá el buzoneo de dípticos o el reparto de programas electorales. Los coches partidiarios vociferarán eslóganes y músicas pegadizas. Las banderolas darán otro color a nuestras calles, las pegadas de cartelería política llenarán muros y habrá obsequios de todo tipo (pulseras, chapas…). Además los mítines se llenarán de entusiasmo militante.


                La comunicación política planificará las estrategias electorales. La agresividad partidaria será progresiva. Los partidos irán presentando sus programas electorales junto con los ataques a los contrarios en busca del votante ajeno e indeciso. Hay que convencer a los ciudadanos de la necesidad democrática de votar. Pero estimular a los votantes de esta movilización no es tarea fácil.

                En estas múltiples elecciones el campo de batalla principal será en las redes sociales. Conviene que los partidos políticos estén preparados para aplicar sus estrategias en internet. La gran mayoría de los ciudadanos ya están conectados entre si y los partidos deberán saber llegar a ellos a través de las nuevas tecnologías.

                Las redes sociales tienden a la especialización. Unas permiten archivos adjuntos, otras restringen el número de caracteres, o sólo fotografías y videos. Esta fragmentación de los internautas exige una oferta informativa diversificada de los partidos.


                La nueva estrategia política utiliza otros métodos tecnológicos. La captación de seguidores en las redes sociales resulta fundamental. Esto no se puede dejar para los días de campaña. Los militantes son importantes pero los seguidores comparten información en redes sociales de manera progresiva.

                En internet la batalla política no tiene límites. Conocemos las dinámicas negativas de las noticias falsas, el trabajo de las llamadas granjas informáticas, las cuentas anónimas, etc. La mayoría de los internautas no parecen muy exigentes ante los mensajes que reciben. Quizás no haya tiempo para constrastar los contenidos ante tanta información.

                Los mensajes internautas procuran la sencillez de cara a la fácil comprensión. El impacto visual atrae la atención social con fotos y videos. Se juega con la emotividad colectiva (patriótica, territorial, simbólica, etc) frente a la compleja racionalidad. El relato político o el discurso ideológico pierden espacio ante la mensajería instantánea o el lenguaje más informal.



                Con las redes sociales la campaña electoral será importante pero ya se destaca la influencia que tendrán los mensajes que los ciudadanos indecisos reciban los últimos días antes de ir a votar. Y es que cuando las ideas políticas no están claras la emotividad puede tener un fundamento electoral. Rematada la campaña electoral, las redes sociales seguirán funcionando y condicionando el voto.

O Bierzo, abril de 2019
www.instagram.com/bierzoxa
www.facebook.com/javierlagomestre


http://sites.google.com/site/obierzoxa http://www.facebook.com/xabierlagomestre www.twitter.com/obierzoxa http://www.blogoteca.com/obierzoxa http://obierzoceibe.wordpress.com http://www.ciberirmandade.org/falaceive www.ponferrada.org www.partidodelbierzo.es